(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.87. అధ్యాయః 087
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి రాష్ట్రగుప్తిప్రకారాదికథనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-87-0x(5570)(68191)
రాష్ట్రగుప్తిం చ మే రాజన్రాష్ట్రస్యైవ తు సంగ్రహం।
సంయగ్జిజ్ఞాసమానాయ ప్రబ్రూహి భరతర్షభ॥ 12-87-1(68192)
భీష్మ ఉవాచ। 12-87-2x(5571)
రాష్ట్రగుప్తిం చ తే సంయగ్రాష్ట్రస్యైవ తు సంగ్రహం।
హంత సర్వం ప్రవక్ష్యామి తత్త్వమేకమనాః శృణు॥ 12-87-2(68193)
గ్రామస్యాధిపతిః కార్యో దశగ్రామపతిస్తథా।
వింశతిత్రింశతీశం చ సహస్రస్య చ కారయేత్॥ 12-87-3(68194)
గ్రామేయాన్గ్రామదోషాంశ్చ గ్రామికః ప్రతిభావేయేత్।
తానాచక్షీత దశినే దశికో వింశినే పునః॥ 12-87-4(68195)
వింశాధిపస్తు తత్సర్వం వృత్తం జానపదే జనే।
గ్రామాణాం శతపాలాయ సర్వమేవ నివేదయేత్॥ 12-87-5(68196)
యాని గ్రాంయాణి భోజ్యాని గ్రామికస్తాన్యుపాశ్నియా।
దశపస్తేన భర్తవ్యస్తేనాపి ద్విగుణాధిపః॥ 12-87-6(68197)
గ్రామం గ్రామశతాధ్యక్షో భోక్తుమర్హతి సత్కురః।
మహాంతం భరతశ్రేష్ఠ సుస్ఫీతం జనసంకులం।
తత్ర హ్యనేకపాయత్తం రాజ్ఞో భవతి భారత॥ 12-87-7(68198)
శాఖానగరమర్హస్తు సహస్రపతిరుత్తమః।
ధాన్యహైరణ్యభోగేన భోక్తుం రాష్ట్రీయసంగతః॥ 12-87-8(68199)
తేషాం సంగ్రామకృత్యం స్యాద్వామకృత్యం చ తేషు యత్।
ధర్మజ్ఞః సచివః కశ్చిత్తత్తత్పశ్యేదతంద్రితః॥ 12-87-9(68200)
నగరేనగరే వా స్యాదేకః సర్వార్థచింతకః।
ఉచ్చైః స్థానే ఘోరరూపో నక్షత్రాణామివ గ్రహః॥ 12-87-10(68201)
భవేత్స తాన్పరిక్రామేత్సర్వానేవ సభాసదః।
తేషాం వృత్తిం పరిణయేత్కశ్చిద్రాష్ట్రేషు తచ్చరః॥ 12-87-11(68202)
జిఘాంసవః పాపకామాః పరస్వాదాయినః శఠాః।
రక్షాభ్యధికృతా నామ తేభ్యో రక్షేదిమాః ప్రజాః॥ 12-87-12(68203)
విక్రయం క్రయమధ్వానం భక్తం చ సపరివ్యయం।
యోగక్షేమం చ సంప్రేక్ష్య వణిజాం కారయేత్కరాన్॥ 12-87-13(68204)
ఉత్పత్తిం దానవృత్తిం చ శిల్పం సంప్రేక్ష్య చాసకృత్।
శిల్పం ప్రతి కరానేవం శిల్పినః ప్రతి కారయేత్॥ 12-87-14(68205)
ఉచ్చావచకరన్యాయాః పూర్వరాజ్ఞాం యుధిష్ఠిర।
యథాయథా న సీదేరంస్తథా కుర్యాన్మహీపతిః॥ 12-87-15(68206)
ఫలం కర్మ చ సంప్రేక్ష్య తతః సర్వం ప్రకల్పయేత్।
ఫలం కర్మ చ నిర్హేతు న కశ్చిత్సంప్రవర్తతే॥ 12-87-16(68207)
యథా రాజా చ కర్తా చ స్యాతాం కర్మణి భాగినౌ।
సంవేక్ష్య తు తథా రాజ్ఞా ప్రణేయాః సతతం కరాః॥ 12-87-17(68208)
నోచ్ఛిద్యాహాత్మనో మూలం పరేషాం చాపి తృష్ణయా।
ఈహాద్వారాణి సంరుధ్య రాజా సంవృతదర్శనః॥ 12-87-18(68209)
ప్రద్విషంతి పరిఖ్యాతం రాజానమతిఖాదినం।
ప్రద్విష్టస్య కుతః శ్రేయో సంవృతో లభతే శ్రియం॥ 12-87-19(68210)
వత్సౌపంయేన దోగ్ధవ్యం రాష్ట్రమక్షీణబుద్ధినా।
భృతో వత్సో జాతబలః షీడాం సహతి భారత॥ 12-87-20(68211)
న కర్మ కురుతే వత్సో భృశం దుగ్ధో యుధిష్ఠిర।
రాష్ట్రమప్యాతిదుగ్ధం హి న కర్మ కురుతే మహత్॥ 12-87-21(68212)
యో రాష్ట్రమనుగృహ్ణాతి పరిరక్షన్స్వయం నృపః।
సంజాతముపజీవన్స లభతే సుమహత్ఫలం॥ 12-87-22(68213)
ఆపదర్థం చ నిచయాత్రాజానో హి చిచిన్వతే।
రాష్ట్రం చ కోశభూతం స్యాత్కోశో వేశ్మగతస్తథా॥ 12-87-23(68214)
పౌరజానపదాన్సర్వాన్సంశ్రితోషాశ్రితాంస్తథా।
యథాశక్త్యనుకంపేత సర్వాన్స్వల్పధనానపి॥ 12-87-24(68215)
బాహ్యం జనం భేదయిత్వా భోక్తవ్యో మధ్యమః సుఖం।
ఏవం నాస్య ప్రకుప్యంతి జనాః సుఖితదుః ఖితాః॥ 12-87-25(68216)
ప్రామేవ తు ధనాదానమనుభాష్య తతః పునః।
సన్నిపత్య స్వవిషయే భయం రాష్ట్రే ప్రదర్శయేత్॥ 12-87-26(68217)
ఇయమాపత్సముత్పన్నా పరచక్రభయం మహత్।
అపి చాంతాయ కల్పంతే వేణోరివ ఫలాగమాః॥ 12-87-27(68218)
అరయో మే సముత్థాయ బహుభిర్దస్యుభిః సహ।
ఇదమాత్మవధాయైవ రాష్ట్రమిచ్ఛంతి బాధితుం। 12-87-28(68219)
అస్యామాపది ఘోరాయాం సంప్రాప్తే దారుణే భయే।
పరిత్రాణాయ భవతః ప్రార్థయిష్యే ధనాని వః॥ 12-87-29(68220)
ప్రతిదాస్యే చ భవతాం సర్వం చాహం భయక్షయే।
నారయః ప్రతిదాస్యంతి యద్ధరేయుర్బలాదితః॥ 12-87-30(68221)
కలత్రమాదితః కృత్వా సర్వం వో వినశేదితి।
శరీరపుత్రదారార్థమర్థసంచయ ఇష్యతే॥ 12-87-31(68222)
నందామి వః ప్రభావేణ పుత్రాణామివ చోదయే।
యఖాశక్త్యుపగృహ్ణామి రాష్ట్రస్యాపీడయా చ వః॥ 12-87-32(68223)
ఆపత్స్వేవ నివోఢవ్యం భవద్భిః సంగతైరిహ।
న వః ప్రియతరం కార్యం ధనం కస్యాంచిదాపది॥ 12-87-33(68224)
ఇతి వాచా మధురయా శ్లక్ష్ణయా సోపచారయా।
స్వరశ్మీనభ్యవసృజేద్యోగమాధాయ కాలవిత్॥ 12-87-34(68225)
ప్రచారం భృత్యభరణం వ్యయం సంగ్రామతో భయం।
యోగక్షేణం చ సంప్రేక్ష్య గోమినః కారయేత్కరం॥ 12-87-35(68226)
ఉపేక్షితా హి నశ్యేయుర్గోమినోఽరణ్యవాసినః।
తస్మాత్తేషు విశేషేణ మృదుపూర్వం సమాచరేత్॥ 12-87-36(68227)
సాంత్వనం రక్షణం దానమవస్థా చాప్యభీక్ష్ణశః।
గోమినాం పార్థ కర్తవ్యః సంవిభాగః ప్రియాణి చ॥ 12-87-37(68228)
అజస్రముపయోక్తవ్యం ఫలం గోమిషు భారత।
ప్రభావయంతి రాష్ట్రం చ వ్యవహారం కృషిం తథా॥ 12-87-38(68229)
తస్మాద్గోమిషు యత్నేన ప్రీతిం కుర్యాద్విచక్షణః।
దయావానప్రమత్తశ్చ కరాన్సంప్రణయన్మృదూన్॥ 12-87-39(68230)
సర్వత్ర క్షేమచరణం సులభం నామ గోమిషు।
న హ్యతః సదృశం కించిద్ధనమస్తి యుధిష్ఠిర॥ ॥ 12-87-40(68231)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి సప్తాశీతితమోఽధ్యాయః॥ 87॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-87-3 దశగ్రాంయాస్తథా పరః। ద్విగుణాయాః శతస్యైవమితి ఝ. పాఠః॥
12-87-13 కారయేత్ దాపయేత్॥
12-87-16 ఫలం ధాన్యధనవృద్ధ్యాది। వృద్ధ్యనురూపః కరః కల్ప్య ఇత్యర్థః॥
12-87-18 ఆత్మనో మూలం రాష్ట్రం। పరేషాం మూలం కృష్యాది। ఈహా లోభః॥
12-87-19 అతిఖాదినం బహుభక్షం॥
12-87-24 సంశ్రితాః సాక్షాదాశ్రితాః। ఉపాశ్రితాః వ్యవహితాః॥
12-87-25 ఆటవీకో దస్యుసంఘో బాహ్యజనస్తం యయముపతిష్ఠధ్వమితి భేదయిత్వా మధ్యమో గ్రామీణజనో భోక్తవ్యస్తతో బహులం ధనమాదద్యాదిత్యర్థః॥ 12-87-26 తత్ర ప్రకారమాహ ప్రాగితి। చోరనిగ్రహార్థం కటకబంధః కర్తవ్యస్తదర్థం ధనమపేక్షితమితి పూర్వమేవ ఆభాష్య సూచనాం కృత్వా తతః సన్నిపత్య తేషు తేషు గ్రామేషు గత్వా భయం దర్శయేత్॥
12-87-33 ఆపత్స్వేవ చ వోఢవ్యం భవద్భిః పుంగవైరివేతి ఝ. పాఠః॥
12-87-34 స్వరశ్మీన్స్వస్య రశ్మిభూతాన్ అధికారిణః ప్రజాసు ధనముద్గుహీతుం అభ్యవసృజేత్ప్రేరయేత్। యోగం ధనగ్రహణోపాయం॥
12-87-35 గోమినః వైశ్యాన్। సంప్రేక్ష్య సందర్శయిత్వా॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.